Sztukę czarnych plemion afrykańskich zamieszkujących
środkową Afrykę poznano dokładniej na początku naszego
wieku.
SKALNA SZTUKA AFRYKI
Najwcześniejsze malunki i ryty na Saharze datują się ok.
6000 p. n. e. [paloeoit i neolit], a ukazują ogromne,
zamaskowane postacie, myśliwych i zwierzęta, których dziś
już w tych rejonach nie ma, jak hipopotamy i bizony.
Późniejsze prace są mniej realistyczne i wprowadzają
wyobrażenie bydla i rydwanów ciągnionych przez konie.
Malunki najmniejsze i najbardziej schematyczne ukazują
ówczesną faunę, np. wielbłądy. W starożytności i
średniowieczu pod wpływem kontaktów zewnętrznych i
kolonizacji powstały ośrodki bogatej sztuki. Powstały
sztuki:
- marokańska
- algierska
- tunezyjska
- libijska
- egipska
Pod wpływem Egiptu i Rzymu rodzi się sztuka Kuszu i Meroe
[świątynie, pałace i piramidy grobowe]. Od ok. VI do XVI w.
w Nubii dominują wpływy chrześcijaństwa, przyczyniając się
do rozkwitu sztuki zbliżonej do bizantyjskiej.
Sztuka skalna plemienia San [ Buszmenów] z Afryki
Południowej może być jeszcze starsza; tradycja jej sięga aż
do XIX w. i niektóre malowidła ukazują Sanów walczących z
plemieniem Bantu oraz Europejczykami. Tematem wielu
malowideł są wdzięczne antylopy południowoafrykańskie -
główne element mitolagii plemienia San. Według najnowszych
badań przeprowadzonych wśród istniejących jeszcze grup
plemienia San liczne, bardzo wyszukane sceny taneczne
ilustrują ceremonie magicznego transu.
KRÓLESTWA AFRYKAŃSKIE
Najwcześniej znana tradycja rzeżb Afryki saharyjskiej
pojawiła się ok. 500 p. n. e. w północnej Nigerii. Jej
wytwory są określane jako kultura Nok; są to głównie rzeżby
figularne - zwierząt i bardziej stylizowanych postaci
ludzkich - wykonane z naturalnej terakoty. Postacie te
często mają uproszczone ciała, nieproporcjonalnie duże głowy
i charakterystyczne oczy.
Wpłwy kultury Nok zaznacza się w sztuce królestwa Ife w
południowo - zachodniej Nigerii [1100- 1600]. Dzieła
plemienia Ife wykonane z terakoty i brązu są ralistyczne,
jeśki przyjmie się, że idealizowanie głowy i postacie
przedstawiają portrety miejscowych władców. Podobne figury
[w glinie i brązie] występują w kulturze Gao w okolicach
jeżiora Czad.
W XVII w. rozkwita sztuka państwa Aszantów [wyroby z metali
szlachetnych, zwłaszcza ze złota] i Fon [wyroby z metali,
płytki reliefowe do ozdabiania ścian i słupów pałaców
królewskich, przedmioty kultu, figurki zwierząt obijane
srebrną lub mosiężną blachą].
Z XVII - XVIII w. pochodą też figularne rzeżby kamienne a
dawnego państwa Nupe i wyroby z kolorowych metali, odkryte w
dolnym biegu Nigru. Poziom wszystkich wyrobów z metali w
zachodniej Afryce jest niezwykle wysoki.
Afryka Wschodnia kształtuje swą sztukę pod wpływami sztuki
arabskiej, indyjskiej, perskiej i indonezyjskiej. Wyróżnia
się sztuka etiopska oraz sztuka Azanów z wybrzeża Oceanu
Indyjskiego od Somalii do Mozambiku, wysp Komorów i części
Madagaskaru. Sztuka ta łączy elementy rodzime z wpływami
azjatyckimi i arabskimi; interesująca jest architektura o
cechach muzułmańskich: występuje dużo przedmiotów
importowanych, także z Chin. W Afryce Południowej
najciekawszą grupę zabytków stanowią ruiny Zimbabwe [
XI-XVII w. ] z monumentalną budowlą eliptyczną i tzw.
akropolem.
Współczesna sztuka Afryki obejmuje głównie rzeżbę w kamieniu
i drewnie, architekturę, malarstwo i rzemiosło artystyczne.
Główną cechą sztuk Afrykańskiej jest związnaie z życiem
codziennym, magią i religia. Najbardziej rozwija się rzeżba
w drewnie- polerowana lub polichromowa. Charakterystyczne są
rzeżby przodków, bóstw, figurek kultowych i zwierzęcych,
masek obrzędowych. Oprócz rzężb drewnianych występują rzeżby
w kości słniowej, glinie, kamieniu, metalach. W proporcjach
często występuje charakterystyczne powiększenie głowy.
Malarstwo operuje głównie kolorem czerwonym, czarym i
białym, służy jako dekoracja architektury lub rzeżb i masek.
21-06-2009 21:21
Czy takie wielkie kolka wbijane w uszy tez mozna zaliczyc w
ramy sztuki ? W ogole zawsze mnie ciekawilo po co oni siebie
tak kalecza, domyslam sie, ze ejst to zwiazane z religia
badz tez przystosowaniem do zycia, moze ktos wie dokladnie ?
22-06-2009 12:50
Nie wiem jak jest z kolkami, ale chcialem zapytac co
przywozicie z wycieczek jako pamiatki ? Ja osobiscie uwazam,
ze wiekszosc to buble i nawet na targu w Kairze niewiele
kupilem. Polecane sa perfumy i papirus, ale czy sa one
naprawde wiele warte ?
22-06-2009 14:18
Te kółka to dla ozdoby. Podobno panie z plemion afrykańskich
wyglądają w nich atrakcyjniej
Co do pamiątek.. Ja lubię tradycyjną biżuterię afrykańską.
Nigdy nie kupiłabym sobie perfum, najczęściej nie podchodzi
mi zapach- za mocny po prostu.
23-06-2009 19:45
Jeżeli chodzi o Egipt to rzeczywiście większość to buble.
Pokazują niby jak sie to produkuje, ale jak juz kupujesz to
dają całkiem coś innego, niby wcześniej zrobione. No cóż,
dla nich to zarobek a turysta ma zawsze jakąś pamiatke.
Jeżeli chodzi o ozdoby to polecam Afrykę Środkową i
Wschodnią. Od tubylców można naprawdę fajne ozdoby kupić.
04-12-2010 00:06
zna ktoś może jakiś obraz o tematyce Afryki? Potrzebny mi do
prezentacji maturalnej a nie mogę niz znaleźć...