Opis kontynentu - Afryka

Afryka - mapa

Kliknij na mapę Afryki, aby przejść do strony z interaktywną mapą Afryki.


AFRYKA


Afryka - kontynent leżący w przeważającej części na półkuli wschodniej, między Oceanem Atlantyckim a Oceanem Indyjskim. Nazwa Afryka pochodzi prawdopodobnie od nazwy berberyjskiego plemienia Afari, zamieszkującego w starożytności obszar Tunezji i wschodniej Algierii. Nadano ją rzymskiej prowincji utworzonej na gruzach Kartaginy, a po upadku imperium rozszerzono ją na cały kontynent. Większa część terytorium Afryki leży w strefie międzyzwrotnikowej, co odzwierciedla się w charakterystycznej symetrii stref krajobrazowych – następstwa pasa lasów międzyzwrotnikowych, sawann i pustyń. Powierzchnia kontynentu dzieli się na pojedyncze, płaskie kotliny, oddzielone od siebie szerokimi progami. Szczególnie wyraźne w krajobrazie są kotliny bezodpływowe: jeziora Czad, Białego Nilu, Konga i wysoko położona kotlina Kalahari. Powierzchnia Afryki (razem z wyspami) wynosi 30 300 000 km2.



Krainy Afryki

Za północnym pasem przybrzeżnym wiążącym się pod względem krajobrazowym z Europą Południową oraz Azją Zachodnią, poczynając od Sahary, rozciąga się trudno dostępne wnętrze kontynentu. Nad pustynnymi płytami wznoszą się ogromne masywy górskie - Ahaggar, Adrar des Iforas, Air oraz wysoki na 3415 m n.p.m. Tibesti, które odgradzają zachodnią Saharę od Pustyni Libijskiej. Po drugiej stronie doliny Nilu przedłużenie Pustyni Libijskiej tworzą pustynie Arabska i Nubijska, dochodzące do brzegów Morza Czerwonego. Na południe od pasa pustynnego rozciągają się stepy Sudanu. Rozległe niecki tej krainy oddzielone od siebie masywami i wyniosłymi progami odwadniają Niger oraz rzeki płynące do Czadu i Nilu. Na południe od Sudanu, wzdłuż strefy pękań tektonicznych wznosi się stromo wielki wyżynny trójkąt Afryki. Krawędź wyżyny, zawieszona ponad wąskim pasem przybrzeżnym, tworzy strome urwisko górskie, utrudniające dostęp do wnętrza kontynentu. Szeroki, porosły sawanną próg Katanga- Lunda, odwadniany w kierunku wschodnim przez rzekę Zambezi, przechodzi w mniejszą i bezodpływową i półpustynną nieckę piaszczystej Kalahari. Dalej na wschodzie ciągną się rozległe, porośnięte przeważnie niskimi trawami i krzewami płaskowzgórza Transwalu i Oranii, odwadniane przez rzeki Oranje i Limpopo. Od południa Afryka zamknięta jest przez Góry Przylądkowe, a od południowego wschodu przez Góry Smocze. Na zachodnim krańcu ciągnie się szeroka na 100 km przybrzeżna pustynia Namib. Wyżyny wschodniej Afryki są poprzecinane ogromnymi rowami tektonicznymi, wypełnionymi przez liczne i głębokie jeziora. Na północy rowy wschodnioafrykańskie przez liczne i głębokie jeziora. Na północy rowy wschodnioafrykańskie przechodzą w Wyżynę Abisyńską, której najwyższe szczyty dochodzą do 4620 m.



Klimat Afryki

W Afryce następują po sobie kolejno (postępujące od równika na północ i południe) wszystkie strefy klimatu międzyzwrotnikowego: równikowy wybitnie wilgotny, podrównikowy zmiennowilgotny (wilgotny i suchy), zwrotnikowy suchy i wybitnie suchy oraz podzwrotnikowy. Na wybrzeżach Zatoki Gwinejskiej panuje klimat równikowy wybitnie wilgotny - opady są bardzo wysokie (ponad 5000 mm rocznie), a pora deszczowa trwa nawet ponad 9 miesięcy. Na terenach o rocznych opadach 1000-1500 mm i porze suchej trwającej 4-6 miesięcy panuje klimat podrównikowy wilgotny. Obszary o opadach 500-1000 mm i porze suchej od 7 do 9 miesięcy to strefa klimatu podrównikowego suchego (charakterystycznego m.in. dla Sudanu). Wzdłuż południowych krańców Sahary ciągnie się pierwotnie wąska, lecz z roku na rok powiększająca się strefa przejściowa - Sahel. Panuje tu klimat zwrotnikowy kontynentalny (suchy) - opady roczne wynoszą 200-500 mm, a pora sucha trwa 9-10 miesięcy. Tereny te porasta typowa sawanna ciernista (półpustynna, sahelska) z nielicznymi kolczastymi krzewami i drzewami (głównie akacjami). Przeważają niskie trawy, często w dużych kępach, ale zwykle nagi grunt zajmuje ponad połowę obszaru. Odrębną prowincję klimatyczną stanowi Sahara, która odznacza się niezwykle skąpą szatą roślinną - wyjątkowo niewielkie opady oraz wysokie temperatury hamują wegetację.



Roślinność Afryki

Zróżnicowanie klimatu Afryki odzwierciedla się w szacie roślinnej. Na wybrzeżu Zatoki Gwinejskiej, w obrębie kotliny Kongo rosną wiecznie zielone, wilgotne lasy równikowe o nieprzerwanej wegetacji. Tereny o rocznych opadach powyżej 1500 mm w strefie wybrzeża i np. bagnistej delty Nigru porastają lasy namorzynowe i bagienne. Z powodu występowania drzew dostarczających cennych gatunków drewna (hebanu, kopalu, akaju, okume) oraz niektórych gatunków palm zbiorowiska te, podobnie jak pierwotne lasy równikowe, są dziś znacznie przetrzebione i grozi im całkowite wyniszczenie. Na północ i południe od lasów równikowych opady stopniowo zmniejszają się (wyraźnie wyodrębnia się pora sucha i deszczowa), szata roślinna ubożeje i tylko w dolinach rzek występują formacje lasów galeriowych; na suchych wysoczyznach wododziałowych pokrywa roślinna staje się coraz rzadsza i przechodzi w sawannę z pojedynczo rozrzuconymi baobabami i akacjami. Na skrajnie suchych obszarach Afryki Północnej i po zachodniej stronie Afryki Południowej ciągną się półpustynie i pustynie. Rejon Atlasu i południowo-zachodnia część Kraju Przylądkowego, w którym letnia susza ogranicza główny okres wegetacyjny, są pokryte roślinnością twardolistną o charakterze śródziemnomorskim.



Złoża mineralne Afryki

Afryka ma znaczący udział w światowym wydobyciu rudy manganowej, chromowej, uranu, wanadu, miedzi, złota, diamentów, cyny oraz fosforytów, a także platyny, kobaltu, tytanu, boksytów, cynku, ołowiu i ropy naftowej. W starych skałach występują rudy licznych metali: uranu (w Nigrze), żelaza (m.in. w Liberii, Sierra Leone, Gwinei, Mauretanii), manganu (w Ghanie, na Wybrzeżu Kości Słoniowej), miedzi (w Mauretanii), cyny i niobu (w Nigerii), a także boksyty (w Gwinei, Sierra Leone, Ghanie). W wielu krajach znaleziono diamenty (m.in. w Liberii, Sierra Leone, Ghanie, Gwinei, na Wybrzeżu Kości Słoniowej). W skałach osadowych odkryto bogate złoża ropy naftowej (największe w Nigerii) i fosforytów (w Senegalu, Togo). Natomiast znacznie słabiej rozpoznane są bogactwa wnętrza kotlin środkowego Nigru i Czadu. Na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Zambii znajduje się jeden z największych w Afryce okręgów górniczo-przemysłowych. W ostatnich dziesięcioleciach XX wieku na zachodzie regionu rozwinęło się górnictwo. Wydobywa się tam m.in. ropę naftową (Kamerun, Gabon, Kongo), rudy manganu i żelaza (Gabon) oraz sole potasowe (Kongo). Zasoby niektórych surowców (złota, platyny, diamentów, chromu, wanadu, manganu, antymonu, uranu) należą do największych na świecie. Większość z nich znajduje się w pasie ciągnącym się od środkowej Zambii (Copperbelt) na poprzez Zimbabwe, Transwal i Oranię (RPA), przy czym główne nagromadzenie występuje na obszarze RPA. Wydobywa się tu połowę górniczego urobku całej Afryki.



Zaludnienie Afryki

W Afryce mieszka ok. 980 mln ludzi, tj. ok. 14% ludności świata. Przyrost naturalny wynosi ok. 3% rocznie. 27% niedożywionych mieszkańców Ziemi żyje w Afryce na południe od Sahary, gdzie ok. 25 mln osób jest dotkniętych klęską głodu.



Języki Afryki

W Afryce mówi się ponad 1500 językami, zgrupowanymi w 4 rodziny językowe. Ponad połowa ludności, od Mauretanii do południowej Afryki, mówi językami kongo-kordofańskimi albo nigro-kordofańskimi, do których zalicza się mande, kwa, lingala, bemba i języki bantu (zulu, suhaili, kikuju). Językami nilo-saharyjskimi, jak dinka, szyluk, nuer i masajski, mówi się w środkowej Afryce, od rzeki Niger po podnóże Wyżyny Abisyńskiej. Do języków chamito-semickich zaliczane są: arabski, berberyjski i amharski. Do języków khoisan albo buszmeńsko-hotenteockich, dla których typowe są mlaski (o charakterze spółgłoskowym), należą w południowo-zachodniej Afryce kung, khoikhoi, nama. Odrębne pochodzenie mają: język malgaski (z rodziny austronezyjskich), języki kreolskie i afrikaans.



Religia Afryki

Większość wyznawców islamu mieszka w Afryce Północnej i Wschodniej, animizm dominuje na południe od Sahary, zwłaszcza w Afryce Zachodniej i Centralnej, zaś chrześcijaństwo w wielu regionach Afryki, głównie w Afryce Środkowej i Południowej.

Zostań sponsorem
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu
Jest nas już 1258 | online: 0