Religia Afryki

Chrześcijaństwo w Afryce


Chrześcijaństwo w Afryce jest jedną z większych grup religijnych. Początki chrześcijaństwa na kontynencie afrykańskim datuje się na połowę I wieku n.e., kiedy pojawiły się pierwsze informacje o wyznawcach tej religii w Egipcie. Pod koniec II wieku chrześcijaństwo dotarło także do regionów Kartaginy. Wśród osób, które przyjęły chrzest w pierwszej fazie rozwoju chrześcijaństwa, można wymienić takie osobistości jak: Tertulian, Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Cyprian z Kartaginy, Atanazy Wielki i Augustyn z Hippony.


Późniejsza ekspansja islamu w Afryce Północnej ograniczyła rozmiar i liczbę chrześcijańskich kongregacji, pozostawiając tylko Kościół Koptyjski w Egipcie i Etiopski Kościół Ortodoksyjny w Abisynii, który jest jedyną wspólnotą chrześcijan w Afryce Subsaharyjskiej, która nie jest produktem europejskiej działalności misyjnej.


Chrześcijaństwo wyznaje większość mieszkańców Afryki Południowej, Środkowej i Wschodniej, a częściowo także Afryki Zachodniej. W Afryce Północnej Koptowie stanowią znaczącą mniejszość religijną w Egipcie.


Historia

Historia chrześcijaństwa w Afryce rozpoczęła się w I wieku n.e., kiedy Marek Ewangelista założył w Aleksandrii Kościół Koptyjski (miało to miejsce ok. 43 r. n.e.). Niewiele wiadomo na temat kilku pierwszych wieków historii chrześcijaństwa w Afryce, poza tym, że zachowała się lista biskupów Aleksandrii. Początkowo używano w liturgii głównie języka greckiego, ale do końca II wieku przetłumaczono Pismo Święte na trzy języki lokalne. Chrześcijaństwo dotarło także do Afryki Północno-Zachodniej (Maghreb), jednak tamtejsze kościoły nie utrzymywały więzi ze Stolicą Apostolską.


Na początku III wieku rozpoczął się szybki rozwój Kościoła, w wyniku czego ustanowiono pięć nowych biskupstw. W połowie III wieku doszło do poważnych prześladowań chrześcijan w Egipcie, za czym stał cesarz rzymski Decjusz. Wielu chrześcijan uciekło wówczas z miast na pustynię. Pomimo tego, że prześladowania ustały, część z nich pozostała na pustyni, by resztę życia poświęcić modlitwie i kontemplacji. Był to początek monastycyzmu chrześcijańskiego, który wkrótce rozprzestrzenił się z Afryki na inne części świata chrześcijańskiego.


Na początku IV wieku miały miejsce wielkie prześladowania chrześcijan przez cesarza Dioklecjana. W 313 r. wydano edykt mediolański, który całkowicie przerwał prześladowania chrześcijan. Około 333 r. król Ezana przyjął chrześcijaństwo jako religię państwową etiopskiego Królestwa Aksum po tym jak został ochrzczony przez Frumencjusza, w rezultacie czego powstał Ortodoksyjny Kościół Etiopski, podległy koptyjskiemu patriarsze z Aleksandrii.


Podbój Afryki Północnej przez islamski kalifat Umajjidów w latach 649-709 skutecznie wyparł z Afryki Kościół Rzymskokatolicki na kilka stuleci. Przeważa opinia, że Kościołowi brakowało w tym czasie silnej tradycji monastycznej i dlatego chrześcijaństwo w Afryce nadal cierpi z powodu herezji, w tym najgłośniejszej herezji donatystów na terenie Kartaginy, co przyczyniło się do wcześniejszej bezradności Kościoła dzisiejszego Maghrebu. Niektórzy historycy przywołują przykład mocnej tradycji monastycznej w koptyjskim Egipcie, traktowanej jako czynnik, który umożliwił Kościołowi Koptyjskiemu pozostanie dominującym wyznaniem w Egipcie aż do XIV wieku.


Jednakże najnowsze badania pokazują, że wiara katolicka utrzymała się w regionie od Trypolitanii do dzisiejszego Maroka na kilka stuleci po zakończeniu podboju arabskiego w 700 r. Najnowsze badania archeologiczne odkryły, że kościoły chrześcijańskie w zachodniej części Libii ostały się nawet do X wieku. Istnieją również dowody religijnych pielgrzymek po 850 r. do grobów katolickich świętych poza miasto Kartagina, a także dowody religijnych kontaktów z chrześcijanami pochodzącymi z arabskiej Hiszpanii. Ponadto, przyjęte w Europie reformy kalendarza były w tym czasie rozpowszechniane przez miejscowych chrześcijan w Tunisie, co nie byłoby możliwe, gdyby nie brak kontaktu z Rzymem.


Gdy do władzy doszły dynastie Almohadów i Almorawidów, miejscowych chrześcijan masowo zmuszano do konwersji na islam. Istnieje jeszcze raport mieszkańców i biskupa miasta Kairouan pochodzący z ok. 1150 r., donoszący, że miasto zostało założone ok. 680 r. jako centrum administracyjne muzułmanów po ich podboju. List, przechowywany w archiwach Kościoła Rzymskokatolickiego pokazuje także, że w Afryce Północnej istnieją jeszcze cztery biskupstwa, ale gwałtownie spada liczba chrześcijan.


Od XV wieku rozpoczęła się działalność misyjna na terenie Afryki Subsaharyjskiej. Pionierami w tej dziedzinie byli penetrujący zachodnie wybrzeża Afryki portugalscy żeglarze, którzy często zabierali ze sobą misjonarzy. Na efekty ich praca nie trzeba było długo czekać – w 1491 r. doszło do chrztu władcy Konga, króla Nzinga Nkuwu, który przybrał imię Jan I. Po jego śmierci w 1506 r. schedę po nim objął jego syn Nzinga Mbemba, który jako Alfons I rządził do 1543 r. Pod koniec jego rządów doszło do wielu konfliktów z Portugalczykami, którzy penetrowali wybrzeże Konga w poszukiwaniu niewolników, dlatego w połowie XVI wieku chrześcijaństwo w Kongu zanikło.


Niemniej jednak Portugalczycy podejmowali liczne próby chrystianizacji mieszkańców zachodniego wybrzeża Afryki. Niektórzy lokalni władcy byli zainteresowani Ewangelią, byli nawet ochrzczeni, ale ich następcy powracali do wyznawania religii tradycyjnych i w ten sposób chrześcijaństwo nie zakorzeniło się na trwale.


Chrześcijaństwo rozwinęło się także w położonej na południe od Konga Angoli. W 1520 r. Portugalczycy nawiązali stosunki handlowe z miejscowymi ludami pod warunkiem, że przyjmą one religię katolicką. Według statystyk, zresztą dosyć wątpliwych, pod koniec XVI wieku w Angoli było ok. 20 000 chrześcijan. Najważniejszymi ośrodkami ewangelizacji były Luanda i Massangano, które w 1596 r. zostały podniesione do rangi biskupiej.


Bardzo negatywny rozwój chrześcijaństwa miał miejsce w Afryce Południowej. Wyemigrowało tutaj wielu Holendrów, zwanych później Afrykanerami. Wierzenia Burów były proste jak u purytanów w Ameryce Północnej, silnie związane ze Starym Testamentem. Afrykanerzy opacznie interpretowali Pismo Święte i uznali, że czarni tubylcy, podobnie jak biblijni Kananejczycy, są przeklęci przez Boga. Opaczna interpretacja Biblii zapoczątkowała politykę dyskryminacji rasowej w Afryce Południowej.


Systematyczna ewangelizacja Afryki rozpoczęła się dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Jednym z największych pionierów pracy misyjnej w Afryce był anglikański misjonarz i podróżnik David Livingstone (1813-1873), który przybył do Afryki w 1841. Warto wspomnieć także postać kardynała Karola Lavigerie (1825-1892), który wielokrotnie domagał się zniesienia niewolnictwa w Afryce, m.in. na Konferencji w Berlinie w 1885 r.


Obecnie

Na początku XXI wieku chrześcijaństwo jest prawdopodobnie główną religią w większości krajów Afryki Subsaharyjskiej, podczas gdy w północnej części kontynentu jest religią mniejszości, gdyż dominuje tam islam. W ubiegłym stuleciu nastąpił ogromny wzrost liczby chrześcijan w Afryce. W 1900 r. Czarny Ląd zamieszkiwało 9 mln chrześcijan, natomiast w 2000 r. liczba ta wynosi 380 mln. Chrześcijaństwo w Afryce ukazuje ogromną różnorodność: od starożytnych Kościołów w Egipcie, Etiopii i Erytrei po nowopowstałe zbory i wyznania afrochrześcijańskie.



Niektórzy eksperci mówią o przesunięciu środka ciężkości chrześcijaństwa z Europy do Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. Statystyki zapowiadają dalszy gwałtowny wzrost liczby chrześcijan w Afryce. Liczba wyznawców tej religii ma wynieść w 2025 r. ok. 633 mln ludzi.


Zostań sponsorem
Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu
Jest nas już 1248 | online: 0